Характарыстыка
Геаграфічнае становішча
Лідскі раён знаходзіцца ў цэнтральнай частцы Гродзенскай вобласці. Ён мяжуе з Воранаўскім, Іўеўскім, Навагрудскім, Дзятлаўскім і Шчучынскім раёнамі. Плошча раёна складае 154 357 га. Адміністрацыйны цэнтр — горад Ліда, буйны чыгуначны вузел з прамымі сувязямі з Масквой, Гроднам, Баранавічамі і Вільняй.Сучасная Лідчына — адзін з найбуйнейшых адміністрацыйна‑тэрытарыяльных і прамысловых цэнтраў Рэспублікі Беларусь.
Насельніцтва
Па стане на 1 студзеня 2026 года колькасць насельніцтва Лідскага раёна складае 130 194 чалавек. Структура насельніцтва:
- Горад Ліда — 102 603 жыхара
- Горад Бярозаўка — 9 172 жыхароў
На Лідчыне жывуць прадстаўнікі 60 нацыянальнасцяў і 6 канфесій. Найбольш шматлікія — беларусы, палякі, рускія, украінцы. Дзейнічаюць тры нацыянальныя грамадскія аб’яднанні (палякі, яўрэі, украінцы). Адносіны паміж прадстаўнікамі розных нацыянальнасцяў грунтуюцца на добрасуседстве і ўзаемнай павазе.
Гісторыя
- 1323 г. — заснаванне Ліды вялікім князем Гедзімінам.
- Канец XIV — пачатак XVI ст. — адзін з найбуйнейшых гарадоў Вялікага Княства Літоўскага.
- 1590 г. — атрыманне магдэбургскага права і гарадскога герба.
- У наступныя стагоддзі — адміністрацыйны, судовы і гандлёвы цэнтр.
- 1759–1834 гг. — дзейнасць піярскага калегіума, выпускнікі якога пакінулі значны след у навуцы і літаратуры.
- 1795 г. — уключэнне горада ў склад Расійскай імперыі.
- XIX ст. — інтэнсіўнае развіццё прамысловасці дзякуючы чыгуначнай дарозе.
Сучасны аблічча Ліда набыла ў 1960–1980‑я гады. Захаваліся тры значныя архітэктурныя помнікі:
- Лідскі замак XIV ст.
- Крыжоўздвіжанскі касцёл XVIII ст. (архітэктар І. Глаўбіц)
- Міхайлаўскі храм‑ратонда XIX ст.
Лідскі замак
Пабудаваны ў 1323–1325 гг. на насыпным пагорку вышынёй 5–6 м, акружаным ровам і вадаёмамі.
- Плошча — каля 0,6 га
- Таўшчыня сцен у падмурку — да 2 м
- Вышыня — больш за 12 м
- У архітэктуры спалучаюцца элементы готыкі і раманскага стылю
Замак быў магутнай цытадэляй заходніх земляў Беларусі і застаецца сімвалам горада.
Горад воінскай славы
З першых дзён Вялікай Айчыннай вайны жыхары Лідчыны змагаліся на фронтах, у партызанскіх атрадах і падполлі.9 ліпеня 1944 г. Масква салютавала войскам 3‑га Беларускага фронту, якія вызвалілі Ліду.У памяць загінулых узведзены абеліскі, помнікі і Курган Бессмяротнасці.2009 г. — Ліда ўзнагароджана вымпелам «За мужнасць і стойкасць у гады Вялікай Айчыннай вайны».На тэрыторыі раёна знаходзяцца 44 воінскія пахаванні.
Вядомыя ўраджэнцы
- Акадэмікі Аркадзь Мігдал і Пётр Коган
- Кампазітар Канстанцін Горскі
- Кіноактрыса Поля Ракса
- Спартсмен Валерый Цыленьць
Эканоміка
На долю Лідскага раёна прыпадае больш за 10 % прамысловай вытворчасці Гродзенскай вобласці. Аснову прамысловага комплексу складаюць 26 арганізацый.
- 96,5 % валавой дабаўленай вартасці стварае апрацоўчая прамысловасць
- вядучыя галіны — вытворчасць харчовых прадуктаў, напояў, хімічных прадуктаў
Знешнеэканамічная дзейнасць
Лідскі раён супрацоўнічае больш чым з 60 краінамі свету, экспартуючы прадукцыю ў 42 краіны.Прыярытэты — дыверсіфікацыя экспарту, захаванне традыцыйных рынкаў, пашырэнне паставак у краіны Азіі, Афрыкі і Лацінскай Амерыкі.
Аграпрамысловы комплекс
Уключае 7 буйных сельскагаспадарчых арганізацый і 69 сялянскіх (фермерскіх) гаспадарак.